Διατροφογενετική και Διατροφή: Μπορεί το DNA να καθορίσει τι τρώμε;

Τα τελευταία χρόνια, η διατροφογενετική έχει κερδίσει ιδιαίτερο ενδιαφέρον τόσο στον επιστημονικό χώρο όσο και στο ευρύ κοινό. Πρόκειται για έναν κλάδο που εξετάζει πώς η γενετική μας ταυτότητα επηρεάζει τον τρόπο που μεταβολίζουμε τα θρεπτικά συστατικά, πώς αντιδρά ο οργανισμός μας σε διάφορα τρόφιμα και, τελικά, πώς μπορούμε να εξατομικεύσουμε τη διατροφή μας με βάση το DNA.

Σε αυτό το άρθρο θα δούμε τι ακριβώς είναι η διατροφογενετική, ποια είναι τα τεκμηριωμένα οφέλη της, πώς εφαρμόζεται στην πράξη και τι πρέπει να γνωρίζει όποιος σκέφτεται να κάνει ένα τέτοιο τεστ.

Τι είναι η Διατροφογενετική;

Η διατροφογενετική αποτελεί υποκλάδο της διατροφογενωμικής και εστιάζει στη μελέτη της αλληλεπίδρασης γονιδίων και θρεπτικών συστατικών.

Με απλά λόγια, εξετάζει πώς τα γονίδια που έχουμε κληρονομήσει επηρεάζουν:

• Τον μεταβολισμό λιπών, υδατανθράκων και πρωτεϊνών.
• Την απορρόφηση βιταμινών και μετάλλων.
• Την ευαισθησία σε τρόφιμα, όπως η λακτόζη ή η γλουτένη.
• Την προδιάθεση για παχυσαρκία, διαβήτη ή καρδιαγγειακά νοσήματα.

«Το DNA δεν είναι η μοίρα μας, αλλά ένας οδηγός που μας βοηθά να κάνουμε πιο έξυπνες επιλογές στη διατροφή μας.»

Πώς μπορεί να σε βοηθήσει η διατροφογενετική;

Τα τεστ διατροφογενετικής υπόσχονται να δώσουν μια πιο εξατομικευμένη εικόνα για τις ανάγκες του οργανισμού.

Ενδεικτικά, μπορούν να δείξουν:

• Αν έχεις αυξημένη προδιάθεση για αύξηση βάρους όταν καταναλώνεις πολλά λιπαρά ή υδατάνθρακες.
• Αν είσαι μεταβολίζεις καλά ή όχι την καφεΐνη, επηρεάζοντας έτσι την αντοχή σου στον καφέ.
• Αν ο οργανισμός σου απορροφά σωστά βιταμίνες όπως η D, η Β12 ή το φολικό οξύ.
• Αν υπάρχει γενετική προδιάθεση για αυξημένα τριγλυκερίδια ή χοληστερόλη με συγκεκριμένες διατροφικές συνήθειες.

Τι δείχνουν οι έρευνες;

Η επιστημονική κοινότητα έχει εστιάσει τα τελευταία χρόνια στην αξιολόγηση της αξιοπιστίας των τεστ.

• Μελέτες έχουν δείξει ότι η γενετική προδιάθεση μπορεί να εξηγήσει μέρος των διαφορών στον μεταβολισμό και στην απώλεια βάρους.
• Ωστόσο, το περιβάλλον, η φυσική δραστηριότητα και οι καθημερινές συνήθειες παίζουν εξίσου σημαντικό ρόλο.
• Η χρήση διατροφογενετικών πληροφοριών φαίνεται να βελτιώνει την προσκόλληση σε ένα διατροφικό πλάνο, επειδή ο ενδιαφερόμενος νιώθει ότι είναι «κομμένο και ραμμένο» πάνω του.

Υπάρχουν περιορισμοί;

Ναι. Αν και πολλά τεστ προσφέρουν χρήσιμες πληροφορίες, υπάρχουν και περιορισμοί:

• Δεν μπορούν να προβλέψουν με απόλυτη ακρίβεια το μέλλον της υγείας σου.
• Οι περισσότερες έρευνες βασίζονται σε συσχετίσεις, όχι σε απόλυτες αιτιώδεις σχέσεις.
• Το γενετικό προφίλ είναι ένα μόνο κομμάτι του παζλ, και πρέπει να συνδυάζεται με το ιατρικό ιστορικό, τις συνήθειες και το περιβάλλον.

«Το DNA σου είναι το βιβλίο, αλλά ο τρόπος που το “διαβάζεις” εξαρτάται από τον τρόπο ζωής σου.»

Ποιος ωφελείται περισσότερο;

Η διατροφογενετική μπορεί να φανεί ιδιαίτερα χρήσιμη σε:

• Άτομα που δυσκολεύονται να χάσουν βάρος με συμβατικές δίαιτες.
• Όσους έχουν οικογενειακό ιστορικό μεταβολικών νοσημάτων (διαβήτη, υπέρταση, δυσλιπιδαιμία).
• Αθλητές που θέλουν να βελτιστοποιήσουν την απόδοσή τους.
• Όσους αναζητούν πιο εξατομικευμένη διατροφική καθοδήγηση.

Τελικές σκέψεις

Η διατροφογενετική δεν είναι πανάκεια, αλλά αποτελεί ένα πολλά υποσχόμενο εργαλείο για την εξατομίκευση της διατροφής. Προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για το πώς λειτουργεί ο οργανισμός μας, αρκεί να χρησιμοποιηθεί με υπευθυνότητα και σε συνεργασία με επαγγελματία υγείας.

«Η διατροφογενετική δεν σου λέει τι πρέπει να φας …σου δείχνει τι είναι πιθανό να λειτουργήσει καλύτερα για εσένα.»

Βιβλιογραφία

• Barrea, L., Annunziata, G., Bordoni, L., Muscogiuri, G., Colao, A., Savastano, S., & Obesity Programs of nutrition, Education, Research and Assessment (OPERA) Group (2020). Nutrigenetics-personalized nutrition in obesity and cardiovascular diseases. International journal of obesity supplements, 10(1), 1–13. https://doi.org/10.1038/s41367-020-0014-4
• Farhud, D., Zarif Yeganeh, M., & Zarif Yeganeh, M. (2010). Nutrigenomics and nutrigenetics. Iranian journal of public health, 39(4), 1–14.
• Ferguson, L. R., De Caterina, R., Görman, U., Allayee, H., Kohlmeier, M., Prasad, C., Choi, M. S., Curi, R., de Luis, D. A., Gil, Á., Kang, J. X., Martin, R. L., Milagro, F. I., Nicoletti, C. F., Nonino, C. B., Ordovas, J. M., Parslow, V. R., Portillo, M. P., Santos, J. L., Serhan, C. N., … Martinez, J. A. (2016). Guide and Position of the International Society of Nutrigenetics/Nutrigenomics on Personalised Nutrition: Part 1 – Fields of Precision Nutrition. Journal of nutrigenetics and nutrigenomics, 9(1), 12–27. https://doi.org/10.1159/000445350
• Lagoumintzis, G., & Patrinos, G. P. (2023). Triangulating nutrigenomics, metabolomics and microbiomics toward personalized nutrition and healthy living. Human genomics, 17(1), 109. https://doi.org/10.1186/s40246-023-00561-w